Trước thông tin ổ dịch virus Nipah vừa xuất hiện tại Ấn Độ khiến hàng trăm người phải cách ly, nhiều quốc gia trong khu vực đã nâng mức cảnh giác, trao đổi với PV Dân Việt, PGS.TS Trần Đắc Phu cho rằng, người dân không nên chủ quan.
Chuyên gia cảnh báo gì về virus Nipah Ấn Độ?
Theo các báo cáo công bố đến cuối tháng 1, Ấn Độ ghi nhận 5 ca nhiễm virus Nipah, tập trung tại bang West Bengal. Nhà chức trách nước này đã tiến hành truy vết và cách ly gần 100 trường hợp tiếp xúc gần để khoanh vùng, kiểm soát ổ dịch.
Dù chưa ghi nhận thêm ca mắc mới ngoài khu vực này, các cơ quan y tế vẫn duy trì mức cảnh giác cao. Virus Nipah có khả năng lây truyền từ người sang người và từng gây tỷ lệ tử vong cao trong các đợt bùng phát trước đây.
Một bệnh nhân nhiễm virus Nipah được chuyển vào khoa hồi sức tích cực (ICU) của khu cách ly năm 2024. Ảnh: Reuters
Virus Nipah thuộc chi Henipavirus và chủ yếu được mang bởi loài dơi ăn quả (loài Pteropus), khiến việc lây sang người qua thực phẩm bị ô nhiễm hoặc tiếp xúc trực tiếp trở thành một mối đe dọa dai dẳng.
Ở người, nhiễm Nipah dao động từ bệnh nhẹ hoặc không có triệu chứng đến suy hô hấp nặng và viêm não gây tử vong. Vì không có vaccine được phê duyệt hay liệu pháp kháng virus cụ thể, loại virus này gây ra mối lo ngại đáng kể cho sức khỏe cộng đồng ở bất cứ nơi nào nó xuất hiện.
Du khách đến Thái Lan có triệu chứng sốt cao hoặc các triệu chứng nghi ngờ nhiễm virus Nipah sẽ được chuyển đến các cơ sở cách ly. Ảnh: Thailand Goverment
Trao đổi với PV Dân Việt, PGS.TS Trần Đắc Phu, nguyên Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (nay là Cục Phòng Bệnh, Bộ Y tế) cho biết, virus Nipah là tác nhân truyền nhiễm đặc biệt nguy hiểm, có tỉ lệ tử vong cao dao động từ 40% đến 75% trong các đợt bùng phát trước đây, cần được giám sát chặt chẽ.
“Virus Nipah lần đầu tiên được ghi nhận trong đợt dịch tại Malaysia, sau đó xuất hiện rải rác tại một số quốc gia, chủ yếu ở khu vực Nam Á và Đông Nam Á. Điều đáng lo ngại nhất của virus Nipah là tỉ lệ tử vong rất cao. Người mắc bệnh thường có các triệu chứng như sốt, nhiễm trùng, suy hô hấp và đặc biệt là viêm não, dẫn đến nguy cơ tử vong lớn”, ông Phu cho hay.
PGS.TS Trần Đắc Phu, nguyên Cục trưởng Cục Y tế dự phòng (nay là Cục Phòng Bệnh, Bộ Y tế). Ảnh: NVCC
Theo ông Phu, virus Nipah là bệnh lây truyền từ động vật sang người. Dơi ăn quả được xác định là ổ chứa tự nhiên của virus. Từ dơi, virus có thể lây sang các động vật trung gian như lợn, sau đó truyền sang người qua tiếp xúc trực tiếp hoặc qua các dịch tiết. Ngoài ra, virus cũng có khả năng lây từ người sang người, đặc biệt là khi tiếp xúc gần trong quá trình chăm sóc, điều trị.
Nguyên Cục trưởng Cục Y tế dự phòng cho hay, Ấn Độ không phải lần đầu ghi nhận các ca nhiễm virus Nipah. Tuy nhiên, điểm đáng lo ngại của đợt dịch tại Ấn Độ lần này là lây nhiễm tại khu vực y tế. Bệnh lây sang nhân viên y tế trong quá trình chăm sóc bệnh nhân. Điều này cho thấy virus có khả năng lây truyền trong môi trường y tế nếu không kiểm soát tốt, trong khi mức độ nguy hiểm và tỉ lệ tử vong của bệnh vẫn rất cao.
Chuyên gia chỉ điểm đặc biệt chú ý 2 yếu tố phòng virus Nipah Ấn Độ
Đánh giá nguy cơ virus Nipah xâm nhập Việt Nam, ông Phu cho rằng, cần đặc biệt lưu ý hai yếu tố. Thứ nhất là nguy cơ xâm nhập từ bên ngoài, thông qua người đi về từ các vùng đang có dịch, không chỉ riêng Ấn Độ mà cả những quốc gia từng ghi nhận virus Nipah lưu hành.
Thứ hai, Việt Nam nằm trong khu vực châu Á, nơi có sự phân bố của các loài dơi ăn quả. Dù từ trước đến nay Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh nào, nhưng vẫn cần giám sát nguy cơ virus lưu hành trong quần thể động vật, đặc biệt là dơi. Dơi có thể bay từ vùng này sang vùng khác, mang theo mầm bệnh. Ngoài ra, chúng có thể lây truyền sang đàn heo, tăng nguy cơ lây truyền sang người.
“Đây là bệnh lây truyền từ động vật sang người, nên công tác giám sát trên động vật và trên người đều rất quan trọng. Người dân không nên chủ quan nhưng cũng không lo lắng quá. Mọi người hiểu đúng nguy cơ để thực hiện tốt các biện pháp phòng bệnh cho cá nhân, gia đình và cộng ”, ông Phu nhấn mạnh.
Ông Trần Đắc Phu cũng khuyến cáo, người dân cần đặc biệt lưu ý các triệu chứng như sốt cao, biểu hiện viêm đường hô hấp, viêm não, nhất là khi có yếu tố dịch tễ như đi về từ vùng có dịch hoặc tiếp xúc với động vật nghi ngờ mang mầm bệnh.
Trong trường hợp có triệu chứng nghi ngờ, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được khám, cách ly, điều tra dịch tễ và xét nghiệm xác định. Do triệu chứng của virus Nipah có thể trùng lặp với nhiều bệnh khác, xét nghiệm là bước quyết định để chẩn đoán.
Về phòng bệnh, chuyên gia này khuyến cáo người dân không tiếp xúc trực tiếp với dơi và các động vật nghi là nguồn lây. Đảm bảo vệ sinh trong chăn nuôi, giết mổ, đặc biệt là với lợn. Ăn chín, uống chín, thực hiện vệ sinh cá nhân, rửa tay bằng xà phòng, đeo khẩu trang để phòng bệnh.
“Đặc biệt, người làm trong lĩnh vực chăn nuôi, giết mổ cần trang bị đầy đủ bảo hộ lao động để tránh tiếp xúc với nguồn lây nếu có. Khi có triệu chứng nghi ngờ, chủ động khai báo y tế và đến cơ sở y tế sớm để được thăm khám, chẩn đoán và điều trị, cách ly kịp thời”, ông Phu nêu rõ.
Bên cạnh đó, chuyên gia này cho rằng, các cơ sở y tế cần nâng cao cảnh giác, đặc biệt với những bệnh nhân có biểu hiện sốt, viêm não, viêm hô hấp và có yếu tố dịch tễ liên quan. Công tác giám sát tại cửa khẩu cũng cần được tăng cường đối với người nhập cảnh từ vùng có dịch.
“Việt Nam hiện chưa ghi nhận ca bệnh Nipah, nhưng không vì thế mà chủ quan. Cần có kế hoạch, khuyến cáo để phát hiện sớm, cách ly kịp thời và kiểm soát tốt, ngăn chặn nguy cơ lây lan ra cộng đồng”, ông Phu chia sẻ thêm.
TP.HCM tăng cường giám sát y tế 24/24 người nhập cảnh phòng virus Nipah
Trước diễn biến trên, ngày 26/1, Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC) cho biết, đang theo dõi sát tình hình dịch tễ thế giới, đồng thời chủ động triển khai các biện pháp phòng, chống từ sớm. Đến nay, Việt Nam chưa ghi nhận trường hợp mắc bệnh Nipah.
HCDC hiện duy trì giám sát y tế 24/24 đối với người nhập cảnh tại các cửa khẩu quốc tế trên địa bàn TP.HCM, bao gồm Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất và hệ thống cảng hàng hải. Công tác nhằm phát hiện sớm các trường hợp sốt hoặc có dấu hiệu nghi ngờ mắc bệnh truyền nhiễm nguy hiểm để kịp thời cách ly, xử trí ngay tại cửa khẩu, đặc biệt với người đến từ hoặc đi qua vùng đang có dịch.
Ngành y tế cũng tiếp tục tổ chức giám sát các trường hợp trở về từ khu vực có nguy cơ, sẵn sàng các phương án ứng phó nếu xuất hiện ca nghi nhiễm trong cộng đồng.
HCDC khuyến cáo người dân, đặc biệt là những người vừa trở về từ vùng có dịch, nếu xuất hiện các triệu chứng như sốt, nhức đầu trong vòng 3-14 ngày kèm dấu hiệu hô hấp, cần nhanh chóng liên hệ cơ sở y tế để được tư vấn và theo dõi kịp thời.
Người dân cũng được khuyến nghị rửa tay thường xuyên, tránh tiếp xúc với dơi hoặc lợn nghi nhiễm bệnh, không sử dụng thực phẩm có nguy cơ bị ô nhiễm và hạn chế tiếp xúc với máu, dịch cơ thể của người nghi mắc bệnh.
Nguồn: Báo Dân Việt
Thông tin: PGS.TS Trần Đắc Phu
Tag:
